Kedilerde Üçüncü Göz Kapağı

Hiç kedi dostunuzun güzel gözlerine bakarken ilginç bir şey fark ettiniz mi? Şöyle gözünün iç köşesinden usulca ortaya çıkan, ince ve yarı saydam bir tabaka… Mutlaka tanıdık gelmiştir… Bu tuhaf yapı, ilk bakışta sizi birazcık endişelendirebilir ve sanki gözünde bir sorun varmış gibi hissettirebilir. Oysa bu küçük detay, aslında kedinizin göz yapısının doğal bir parçasıdır.

Kedilerde (ve bazı farklı hayvan türlerinde) “üçüncü göz kapağı” olarak bilinen bir yapı vardır. Bu yapı, gözün korunmasına yardımcı olur. Normalde pek fark edilmez, ama bazı durumlarda daha belirgin hale gelebilir. Dahası, bazen kedinin sağlığıyla ilgili ipuçları bile verebilir! Bu açıdan da ara sıra kontrol edilmesi gerekir.

Peki ama kedilerde üçüncü göz kapağı ne işe yarar, neden çıkar (sarkar) veya hangi hastalıkları gösteriyor olabilir? Gelin, hepsini tek tek öğrenmeye başlayalım!

Kedilerde Üçüncü Göz Kapağı Nedir, Ne İşe Yarar?

Kedilerin gözlerinde bulunan üçüncü göz kapağı, tıbbi adıyla niktitan zar olarak bilinen, gözün iç köşesinde yer alan ince, yarı saydam bir doku kıvrımıdır. Üst ve alt göz kapaklarından farklı olarak, adeta perde gibi yana doğru hareket eder ve gerektiğinde göz yüzeyini nazikçe kaplayarak koruma sağlar. Bu ince yapı sadece fiziksel bir kalkan değildir. Aynı zamanda göz sağlığının sürdürülebilmesi için aktif rol oynar.

Kedilerde üçüncü göz kapağı neden olur merak ediyorsanız, hemen yanıtlayalım: Kedilerde üçüncü göz kapağının içinde yer alan gözyaşı bezleri, gözyaşı filminin önemli bir kısmını üretir. Bu sayede göz yüzeyi sürekli nemli kalır, toz ve yabancı maddeler uzaklaştırılır. Özellikle dış ortamda hareket eden ya da avcılık içgüdüsüyle çalıların arasında dolaşan kediler için bu sistem, gözleri olası tahriş ve yaralanmalara karşı koruyan doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ayrıca, bu yapının hareket sistemi de ihtiyaç halinde aktive olabilir. Mesela dinlenme anlarında ya da göz küresi hafifçe geriye çekildiğinde bu zar daha görünür hale gelebilir. Bu durum çoğu zaman normaldir ve geçicidir.

Fakat kedinin üçüncü göz kapağının sürekli belirgin olması, gözün büyük bir kısmını kaplayacak şekilde dışarıda kalması ya da tek gözde farklı görünmesi bir sağlık sorununun işareti olabilir.

Kedilerde Üçüncü Göz Kapağı Neden Çıkar?

Kedilerde var olan üçüncü göz kapağının görünür hale gelmesi, yani çıkması veya sarkması, çeşitli sağlık sorunlarıyla ilgili olabilir. Bunlar üçüncü göz kapağı hastalıkları olarak da bilirler ve başka sağlık problemleri ile ilintili olabilirler. Örneğin:

• Göz hastalıkları: Göz problemleri, bu durumun en yaygın nedenlerinin başında gelir. Gözde oluşan enfeksiyonlar, iltihaplanmalar ya da tahrişler, üçüncü göz kapağının yukarı doğru hareket etmesine ve daha belirgin görünmesine yol açabilir. Bu durum genellikle gözde kızarıklık, akıntı veya hassasiyetle birlikte seyreder.

• Ateş: Yüksek vücut sıcaklığı (ateş) da kedinin 3. göz kapağının ortaya çıkmasına neden olabilir. Vücut dengesi bozulduğunda, üçüncü göz kapağı adeta koruma refleksi göstererek göz yüzeyini kısmen kapatabilir.

• Susuzluk: Vücut sıvısı azaldığında ve göz çevresindeki dokular hacmini kaybettiğinde üçüncü göz kapağı daha dışarıda ve sarkmış gibi görünür. Buna da genellikle kedinin susuz kalması veya yaşlanıp zayıf düşmesi neden olur.

• Nörolojik sorunlar: Yüz veya boyun bölgesindeki sinir hasarları, üçüncü göz kapağının kontrolünü bozabilir. Bu tür durumlarda genellikle tek gözde oluşur ve ek olarak, göz bebeğinde farklılık ya da yüz kaslarında zayıflık gibi belirtiler de eşlik edebilir.

• Bağırsak/mide sorunları: Her iki gözde birden ortaya çıkan üçüncü göz kapağı çıkması (bu Haws sendromu olarak adlandırılır) mide/bağırsak rahatsızlıklarıyla ilişkili olabilir. Parazitler, gıda intoleransları ya da viral ve bakteriyel enfeksiyonlar, vücudu genel olarak etkileyerek bu zarın belirginleşmesine neden olabilir.

• Kiraz gözü: Üçüncü göz kapağının arkasında bulunan gözyaşı bezinin yerinden çıkmasıyla, gözün iç köşesinde pembe, yuvarlak bir kitle oluşur. Bu durum genellikle acil bir durum olmasa da ileride kuru göz veya enfeksiyon gibi sorunlara yol açmaması için veteriner müdahalesi gerektirir. Buna kiraz gözü de denir.

• Horner sendromu: Sempatik sinir sistemini etkileyen bu durumda, üçüncü göz kapağı yükselir, çoğu zaman buna göz bebeğinde küçülme ve gözde hafif çöküklük gibi diğer belirtiler de eşlik eder.

• Geçici durumlar: Bazı durumlarda üçüncü göz kapağının çıkması konusunda endişe etmeye gerek yoktur. Uykudan uyanma veya anestezi sonrası süreçte üçüncü göz kapağı geçici olarak görünür hale gelebilir. Kedi tamamen toparlandığında bu görüntü kendiliğinden kaybolur.

Kısacası, üçüncü göz kapağının görünür hale gelmesi bazen geçici ve zararsızdır. Ancak bazen de bir sağlık sorunu habercisi olabilir. Bu nedenle kedinizde böyle bir şey fark ettiğinizde mutlaka veteriner hekiminize danışın.

Kedilerde Üçüncü Göz Kapağı Tedavisi

Eğer kedilerde üçüncü göz kapağı nasıl geçer merak ediyorsanız, bilmelisiniz ki tedavi için mutlaka veteriner hekiminize danışmalısınız. Bu şekilde, altta yatan sorunun ciddi bir şey olup olmadığı ortaya çıkar.

Teşhis için, veteriner hekimler klinik muayene ile kedinin gözlerini kontrol ederler. Bağlı olduğu hastalık şüphesine göre dışkı ve kan testi gibi testler istenebilir. Teşhiste ayrıca göz boyaları, göz damlaları, bakteri/mantar kültürü alımı, göz içi basınç testi, röntgen, BT taraması ve hatta MR istenebilir.

Sonuçlara göre ise hastalık özelinde bir tedavi uygulanır. Bu tedavi bazen özel bir diyet, bazen ilaç tedavisi, bazen de cerrahi işlemleri içerebilir. Bazen de hiçbir tedaviye gerek yoktur ve üçüncü göz kapağının çıkması, kendi kendine zaman içinde düzelir. Yani, altta yatan sebep bulunmadan tedavi uygulanamaz. Bu nedenle mutlaka veteriner hekim ziyareti gerekir.

Sonuç olarak, kedilerde üçüncü göz kapağı, pek çok işleve sahip, özel bir yapıdır. Bu saydam tabaka görünür olduğunda ise profesyonellerin duruma göz atması gerekir!

Kaynak

https://vetster.com/en/wellness/why-is-my-cat-s-third-eyelid-showing

https://aristopet.com.au/tips-and-advice/a-cat-s-third-eyelid/