Kedilerde Halsizlik (Letarji)
Kediniz eskisi gibi oyun davetinize koşarak gelmiyor, günün büyük bölümünü uyuyarak geçiriyor ve normalde merakla yaptığı şeylere karşı ilgisiz davranıyorsa, aklınıza ilk gelen şey doğal olarak “Acaba kedimde bir sorun mu var?” olur. Üstelik pek çok kedi sahibi de kedi bakımı sürecinde mutlaka sizin gibi düşündüğü bir an yaşamıştır; çünkü kedilerde halsizlik oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Kedinin hareketlerinde yavaşlama, çabuk yorulma, keyifsizlik, genel olarak uyuklama/dinlenme hali ve isteksizlik haliyle kendini belli eder.
Bazen sadece sıcak havalar, bazen küçük bir sindirim problemi ya da kısa süreli bir stres, halsizlik sebebidir. Ancak bazı durumlarda halsizlik (daha bilimsel adıyla letarji), vücutta yolunda gitmeyen daha ciddi bir şeylerin habercisi de olabilir. Özellikle bu durum birkaç günden uzun sürüyorsa veya kedinizin davranışlarında belirgin bir değişiklik fark ediyorsanız, halsizliği asla görmezden gelmemelisiniz.
Kedinizin hem fiziksel hem de ruhsal olarak iyi olduğundan emin olmanın yolu, bu tür değişimleri ciddiye almaktan geçer. Bu yüzden gelin, kedilerde halsizlik neden olur, hangi belirtilerle ortaya çıkar, hangi hastalıklarla ilişkili olabilir ve neler yapmanız gerekir, birlikte detaylıca inceleyelim!
Kedilerde Halsizlik Belirtileri Nelerdir?
Kedinizin halsiz olup olmadığını değerlendirirken bazı davranışlarının öncesi/sonrasını yan yana düşünebilirsiniz. Uyku süresi, bakım, diğer canlılarla ilişkiler gibi pek çok alt başlıkta, kedilerde halsizlik belirtileri nelerdir öğrenmek için okumaya devam edin!
Daha fazla uyku: Kediler doğaları gereği uykuyu severler ama halsizlik durumunda uyku süresi belirgin şekilde artar. Kediniz günün büyük bölümünü uyuyarak geçiriyor ve uyanıkken de keyifsiz görünüyorsa, bu bir şeylerin yolunda gitmediğini gösterebilir.
İçe kapanma ve sosyallikten uzaklaşma: Normalde sizinle vakit geçirmeyi seven kediniz köşesine çekilip yalnız kalmak istiyorsa, bu durum halsizlikle ilgili olabilir.
Kendini temizlemeyi ihmal etme: Kediler temizlik konusunda oldukça titizdir ki bunu zaten kedi sahibi olsun olmasın herkes bilir. Ancak eğer kedinizin tüyleri dağınık görünmeye başladıysa ve eskisi kadar kendini yalayıp temizlemiyorsa, enerjisinin ciddi şekilde düştüğünü düşünebilirsiniz.
Oyunlara ve hareket etmeye karşı isteksizlik: Sevimli dostunuz en sevdiği oyuncaklara bile tepki vermiyor, kısa sürede yoruluyorsa ya da hiç oynamak istemiyorsa, bu durum halsizliğin en net belirtilerinden biridir.
Büyük hareketlerden kaçınma: Kedilerin yükseklerde gezinmeyi veya “delirme” saatleri geldiğinde koşup oynamayı ne kadar sevdikleri bir gerçek! Ancak kediniz daha önce kolayca çıktığı koltuğa ya da kedi ağacına artık çıkmıyorsa, koşturup durmuyorsa, hareketlilik ona zor gelmeye başlamış olabilir. Bu da güçsüzlük veya ağrı hissettiğinin bir işareti olabilir.
Merdivenlerden kaçınma: Merdiven kullanmak kediniz için eskisinden daha yorucu hale geldiyse, bu da kedinizdeki genel bitkinlik halinin ya da vücudundaki bir rahatsızlığın göstergesi olabilir.
Gördüğünüz gibi, kedilerde halsizlik durumu, kendini kolayca gösterebilen davranışlarda gizlidir. Ancak halsizliği yorgunluk ile ayırt etmek biraz zor görünebilir. O halde, bu ikisini nasıl ayıracağınızı söyleyelim: Kedilerde yorgunluk, kedi dinlendikten veya uyuduktan sonra geçer. Ancak halsizlik, kedi ne kadar dinlenirse dinlensin, ne kadar uyursa uyusun geçmez ve devam eder. Bu yüzden, kedinizde halsizlik olduğunu düşünüyorsanız, bunun ne kadar süredir devam ettiğini mutlaka değerlendirin.
Kedilerde Halsizlik Nedenleri
Açıkçası, “Kedilerde halsizlik neden olur?” sorusunun yüzlerce cevabı olabilir. İlaçlar, aşılar, hafif ve ciddi hastalıklar, kanser, sindirim sorunları, beslenmede yetersizlik, susuzluk, zehirlenme gibi pek çok şey, kedilerde halsizlik yaratabilir. İşte biz de bu bölümde, kedilerde halsizliğe yol açan en popüler nedenleri bir araya getireceğiz. Yine de başlamadan önce hatırlatalım: Kedinizde halsizlik varsa, bunun tanısını koyması ve nedenini bulması gereken kişi veteriner hekiminizdir. Buradaki bilgileri yalnızca bir önbilgi, fikir olarak değerlendirmelisiniz!
Şimdi gelin, kedilerde halsizlik nedenlerini inceleyelim.
Enfeksiyonlar ve Bağışıklık Sistemi Kaynaklı Nedenler
Kedilerde halsizliğin en sık görülen nedenlerinden biri, vücudun bir enfeksiyonla veya bağışıklık sistemiyle ilgili bir sorunla mücadele ediyor olmasıdır. Bakteriler, virüsler ya da başka zararlı mikroorganizmalar vücuda girdiğinde, kedinizin bedeni tüm enerjisini bu istilacılarla savaşmaya ayırır. Bu da onun normalden daha durgun, keyifsiz ve yorgun görünmesine neden olabilir.
Benzer şekilde, aşıdan sonra görülen halsizlik de aslında bağışıklık sisteminin çalıştığını gösteren doğal bir tepkidir. Ayrıca parazitler veya bağışıklık sistemini ilgilendiren iltihaplı hastalıklar da kedinin kendini iyi hissetmemesine, daha çok uyumasına ve günlük aktivitelerden uzaklaşmasına yol açabilir. Çoğu zaman bu tablo geçicidir, ancak halsizlik birkaç günden uzun sürüyorsa mutlaka ciddiye alınmalıdır.
İç Organ Hastalıkları
Kedinizin kalbi, akciğerleri, böbrekleri veya karaciğeri olması gerektiği gibi çalışmadığında, bu durum tüm vücudu etkiler. Kalp yeterince güçlü pompalayamazsa dokulara giden kan ve oksijen azalır. Akciğerler oksijeni kana iyi aktaramazsa kediniz çabuk yorulur. Böbrekler ve karaciğer görevini yapamazsa da vücutta zararlı maddeler birikmeye başlar. Tüm bunların sonucu olarak kediniz kendini halsiz, isteksiz ve keyifsiz hissedebilir.
Kan ve Metabolizma Kaynaklı Sorunlar
Vücudun enerji üretme sistemi bozulduğunda, kedinizin enerjisinin düşmesi de kaçınılmazdır. Örneğin kansızlıkta (anemi), dokular yeterince oksijen alamaz; kan şekeri düştüğünde ise beyin ve kaslar adeta yakıtsız kalır. Susuz kalma veya elektrolit dengesinin bozulması da kedinin fiziksel ve zihinsel olarak bitkin düşmesine neden olabilir. Ayrıca diyabet gibi hormonal hastalıklar da vücudun çalışma düzenini bozarak sürekli bir yorgunluk ve halsizlik hali yaratabilir.
Ağrı, Travma ve Fiziksel Hasarlar
Kedilerde halsizlik sebepleri arasında acı, ağrı ve travmalar yer alır. Peki ama neden? Çünkü, ağrı/acı çeken bir kedi genellikle başka şeylerle ilgilenemeyecek kadar kendi derdindedir. Bir düşme, çarpma veya başka bir travma sonrası vücudu hem acıyla baş etmeye hem de kendini onarmaya çalışır. Bu süreçte de kedi daha az hareket etmek, daha çok uyumak ve sessiz bir köşeye saklanmak isteyebilir.
Öte yandan zehirlenmeler veya idrar yollarını etkileyen ağrılı sorunlar da benzer şekilde kedinin genel enerjisini ciddi şekilde düşürebilir. Ancak bu noktada, zehirlenmenin ölümcül olabileceğini ve şüpheli durumlarda hızla veteriner hekiminize danışmanız gerektiğini hatırlatmış olalım.
Sindirim ve Beslenme Kaynaklı Nedenler
Kediler yediği mamadan yeterince fayda sağlayamıyorsa ya da sindirim sistemi düzgün çalışmıyorsa, vücudu ihtiyacı olan enerjiyi üretemez. Mide ve bağırsak sorunları, iştahsızlık veya besin emilimindeki problemler zamanla kedinin zayıf, güçsüz ve isteksiz olmasına yol açar. Ayrıca dengesiz veya yetersiz beslenme de kedinin gün geçtikçe daha halsiz bir hale gelmesine neden olabilir.
Ciddi ve Sistemik Hastalıklar
Bazı hastalıklar yalnızca tek bir organı değil, tüm vücudu etkiler. Kanser gibi ciddi rahatsızlıklar ya da sinir sistemini ilgilendiren hastalıklar kedinin hem davranışlarını hem de genel enerjisini belirgin şekilde değiştirir. Özellikle yaş ilerledikçe bu tür sorunların görülme ihtimali artar ve bu yüzden yaşlı kedilerdeki halsizlik daha dikkatle değerlendirilmelidir.
Gördüğünüz gibi, kedilerde halsizlik pek çok nedene bağlı olarak gelişebilir. Bu nedenle, uzun süren bir halsizlik durumunda mutlaka kedinizi veteriner hekiminize götürmelisiniz.
Kedilerde Halsizlik ile Görülen Diğer Semptomlar
Bazen, kedilerde halsizliğe ek olarak birkaç belirgin semptom daha olur ve bunlar bir araya gelerek daha spesifik bir rahatsızlığa işaret eder. Bu konuda sıklıkla birlikte görülen diğer belirtileri aşağıda bulabilirsiniz:
Kedilerde halsizlik ve iştahsızlık: Bu ikili çoğunlukla enfeksiyonlarda, ağız ve diş hastalıklarında, sindirim sistemi sorunlarında, stres halinde veya iç organları etkileyen hastalıklarda birlikte görülür. Kedi hem kendini iyi hissetmediği hem de vücudu enerji tasarrufuna geçtiği için yemek yemekten uzak durabilir.
Kedilerde halsizlik ve ateş: Genellikle vücudun bir enfeksiyonla savaştığını gösteren önemli bir işarettir. Ateş yükseldiğinde kedi daha durgun olur, saklanmak ister ve normalden çok daha halsiz görünür.
Kedilerde halsizlik ve sürekli uyuma: Bu durum çoğu zaman, kedinin kendini toparlamaya çalıştığını gösterir ve hastalık, ağrı veya genel bir bitkinlik haliyle birlikte ortaya çıkar.
Yine de en net tanı için veteriner hekimlere danışılmalıdır.
Kedilerde Halsizlik Nasıl Geçer?
Kedilerde halsizliğin geçmesi, öncelikle bu duruma neyin sebep olduğunun bulunmasına bağlıdır. Bazı durumlarda birkaç gün süren dinlenme, stresin azalması ve düzenli beslenme ile kedi kendiliğinden toparlayabilir. Ancak altta yatan bir hastalık varsa, sadece “Bekleyelim geçer,” demek sorunu çözmez.
Bu yüzden halsizlik uzun sürüyorsa, giderek artıyorsa ya da başka belirtilerle birlikte görülüyorsa, yapılacak en doğru şey sorunun kaynağını bulup ona yönelik bir yol izlemektir. Bunu yapacak olan kişi ise veteriner hekiminiz olacaktır. Bu nedenle, ona danışmanız gerekir. Doğru bakım ve doğru müdahale ile çoğu kedi eski enerjisine yeniden kavuşur.
Kedim Halsiz, Ne Yapmalıyım?
Kedinizin birkaç gündür keyifsiz ve durgun olduğunu fark ettiğinizde yapmanız gereken ilk şey onu dikkatle gözlemlemektir. Yemek yeme durumu, su içmesi, tuvalet alışkanlığı ve davranışları size önemli ipuçları verir. Kısa süreli ve hafif bir halsizlik bazen basit nedenlerden kaynaklanabilir ve kısa zamanda, kedi rutinine döndükçe eski haline gelir. Ancak bu süre uzuyorsa veya kediniz “kendisi gibi” davranmıyorsa vakit kaybetmeden bir uzmana danışmanız en güvenli yoldur!
Kaynak
https://www.petmd.com/cat/symptoms/why-my-cat-lethargic
https://www.veg.com/post/6-emergency-signs-of-cat-lethargy
https://uvhvets.com/blog/low-energy-cat-causes-and-solutions-for-feline-lethargy/