Köpekler için Zararlı Yiyecekler
Sadık dostlarımız köpekler, hepimizin bildiği gibi oburluklarıyla oldukça ünlüdür! Hatta internetin pek çok köşesinde, onların kendi mamaları dışındaki ilginç yiyeceklere saldırdığı videolar bulabilirsiniz. Sıcak sebze yemekleri, pizza dilimleri, pastalar, makarnalar, dondurmalar… Ancak bu videolar veya köpeğinizin şahsi oburluğu son derece komik olsa da, aslında bir noktada son derece tehlikeli de olabilir. Evet, fazla kalori alımı uzun vadede başlı başına obezite tehlikesi demektir; ancak ondan çok daha kısa sürede ortaya çıkıp köpeğinizin sağlığını tehdit edebilecek başka bir tehlike daha var: Sindirim sistemi sorunları ve zehirlenme!
Köpekler için zararlı yiyecekler, içerdikleri çeşitli maddeler nedeniyle köpeklerin sindirim sisteminde toksik madde etkisi göstererek zehirlenmelerine sebep olabilirler. Üstelik, etken maddenin özelliklerine bağlı olarak zehirlenmenin ötesinde, ölümcül de olabilirler. Bu nedenle köpeklerin yememesi gereken besinleri öğrenmek ve onları bu besinlerden uzak tutmak gerekir. İşte bu yazımızda da bunları öğreneceğiz.
Köpekler için Zararlı Yiyecekler Nelerdir?
Köpeklerin asla tüketmemesi gereken pek çok besin vardır. Bunlar arasında çikolata, Allium ailesi bitkileri (soğan vb.), tatlandırıcı içeren ürünler, avokado, bazı kuru yemişler, üzüm ve türevleri, kemik, çiğ et türleri bulunur. İçecekler arasında ise süt, alkol içerikli ürünler ve kahve yer alır. Gelin, köpekler için zararlı olan besinlere ve içeceklere göz atalım!
(Ancak hatırlatalım: Bu yazıda köpekler için zararlı olan pek çok yiyecekten bahsedecek olsak da, bu liste dışında kalan ve bilinmeyen bazı yiyecekler de köpekler için tehlikeli olabilir. Ayrıca, genel olarak köpeklerin tüketebileceği bazı yiyecekler sizin köpeğinizde negatif reaksiyonlara yol açabilir. Bu nedenle, köpeğinize yeni yiyecekler denetmeden önce mutlaka veteriner hekiminize danışın.)
Çikolata
En bilinen örneklerden biriyle başlayalım: Çikolata, köpekler için son derece tehlikeli bir yiyecektir. Çikolatanın köpekler için tehlikeli olmasının nedeni içerdiği teobromin (ve bazı çeşitlerde kafein de) maddesidir. Köpeklerin metabolizması bu maddeleri insanlara göre çok daha yavaş parçalar ve özellikle miktar fazlaysa, kalp atışının hızlanmasına, titremeye, huzursuzluğa ve ciddi vakalarda nöbetlere yol açabilir. Kakao oranı arttıkça (bitter çikolata gibi) risk de büyür.
Allium Ailesi Bitkileri
Her boyut ve renkten soğan, sarımsak, Frenk soğanı ve pırasa gibi bitkiler, Allium (Soğangiller) familyasına dahil olup köpekler için zehirlidir. Bunların içinde bulunan N-propil disülfid adlı bileşik köpeklerin kırmızı kan hücrelerine zarar verir. Bu madde, hücrelerin parçalanmasına neden olarak kansızlık oluşturabilir. Etkisi hemen görülmeyebilir ve birkaç gün sonra halsizlik ile ortaya çıkabilir. Ancak son derece tehlikelidir.
Avokado
Son yılların sağlık deposu olarak yükselen avokado, köpekler için hiç de öyle olmayabilir. Yenebilen etli meyve kısmında bir sorun olmasa da, avokadonun yaprakları, çekirdeği ve kabuklarında bulunan persin adlı toksik madde, köpeklerde sindirim sistemi hassasiyetine yol açar. Bazı köpekler küçük miktarlara bile kusma ve ishal ile tepki verir; miktar fazlaysa kalp krizine kadar durum kötüleşebilir. Ayrıca, büyük çekirdeği de yutulması dahilinde fiziksel olarak bağırsak tıkanmasına neden olabilecek ayrı bir risk taşır.
Yabani Mantarlar
Biliyoruz ki doğada yüzlerce çeşit mantar vardır ve bunların bir kısmı ölümcül seviyede zehirli olabilir. Bazı yabani mantarlar amatoksin ve muskarin gibi güçlü toksinler içerir. Bu maddeler ise karaciğer ve sinir sistemini doğrudan etkileyerek salya artışı, denge kaybı, halüsinasyonlar ve ciddi zehirlenmelere yol açabilir. Üstelik pek bilinmeyen türler söz konusuysa, zehirli mantarlar güvenli olanlardan kolaylıkla ayırt edilemeyebilir. Bu nedenle, ancak ve ancak kültür mantarı gibi marketlerde satılan, güvenli mantarlar köpeklere ödül olarak verilebilir.
Fast Food
Biz insanlar için bile çok zararlı olan fast food ürünleri, tabii ki köpekler için de zararlı yiyecekler arasındadır. Hamburger, pizza, nugget, hot dog, patates kızartması vb. yiyeceklerde yüksek miktarda sodyum, doymuş yağ ve çeşitli katkı maddeleri bulunur. Bu yiyeceklerdeki aşırı tuz, susuzluğa ve elektrolit dengesizliğine neden olurken yoğun yağ içeriği de pankreasın aşırı çalışmasına yol açabilir. Bu da ishal, kusma, şişkinliğe ek olarak pankreatit riskini artırır. Bu nedenle köpek dostlarımız bu yiyeceklerden uzak kalmalıdır.
Kızarmış Yiyecekler
Yukarıda fast food yiyeceklerden bahsettik; ancak kızarmış yiyecekleri ayrı bir grupta değerlendirmemiz gerekir. Çünkü, faydalarıyla öne çıkan sebzeler, kızartıldıklarında fast food olarak değerlendirilmez. Ancak hala zararlıdırlar. Peki ama köpekler sebze yiyemez miydi?
Aslında köpekler bazı sebzeleri güvenle tüketebilirler; ancak kızartıldıkları zaman değil! Kızartmalarda bulunan yüksek yağ oranı ve aşırı trigliserid yükü, köpeklerin sindirim sistemini fazlasıyla zorlar. Yağ fazlalığı, özellikle pankreas üzerinde baskı oluşturarak ani kusma, karın ağrısı ve iştahsızlıkla kendini gösteren pankreatiti tetikleyebilir. Yani köpeklere sebzeler ancak çiğ veya haşlanmış/ızgara olarak verilebilir.
Baharatlar
Birçok baharatta bulunan uçucu yağlar ve özellikle kapsaisin benzeri bileşikler köpeklerin mide ve bağırsak mukozasını tahriş eder. Bu maddeler yanma hissi, gaz ve sindirim düzensizliklerine neden olabilir. Kimyon, yenibahar, karabiber, karanfil, hardal, hindistancevizi, paprika vb. pek çok baharat, köpekler için zararlıdır.
Köpeklerin tat algısı insanlardan farklı olduğu için baharatlara ihtiyaçları da yoktur.
Acı Yemekler ve Soslar
Yemeklere acılık katan acı biberlerdeki kapsaisin maddesi köpeklerin ağız, boğaz ve mide dokusunda yoğun tahrişe yol açar. Salya artışı, karın ağrısı ve huzursuzluk gibi belirtilere neden olabilir. Ayrıca hazır acı soslarda bulunan katkı maddeleri, tuz ve sarımsak tozu sağlık risklerini daha da artırır.
Bazı Kuruyemişler
Özellikle makademya fıstığında bulunan ve tam olarak hangi bileşik olduğu hâlâ netleşmeyen toksik bir madde köpeklerde kas zayıflığı, titreme ve ateşe neden olabilir. Tuzlu kuruyemişlerdeki yüksek sodyum miktarı da ayrı bir tehlike oluşturur. Ayrıca, tüm kuruyemişler çok yağlıdır ve köpekler fazla yağlı yiyecekler tükettiklerinde sindirim sistemleri zarar görür. Özellikle antep fıstığı, tuzlu fıstık ve ceviz, köpeklere verilmemelidir.
Dondurma
Dondurmanın zararlı olmasının temel nedeni, çoğu köpeğin laktaz enzimi üretiminin düşük olmasıdır. Bu enzim eksikliği laktozun sindirilememesine yol açar ve gaz, şişkinlik ile ishale neden olur. Buna ek olarak, dondurmadaki yüksek şeker oranı da kilo artışını tetikler.
Tatlandırıcı İçeren Şeyler
Şekersiz ürünlerde kullanılan yapay tatlandırıcı, yani ksilitol maddesi köpekler için son derece tehlikelidir. Bu madde köpeklerde ani insülin salınımına neden olur ve kan şekerini hızla düşürür. Sonuç olarak halsizlik, nöbet ve karaciğer hasarı görülebilir.
Pişmiş Kemik
Çiğ kemikler köpeklerin dişlerini kaşıdığı ve oyalandığı bir yiyecek olabilir, ancak kemik pişirildiğinde bu durum tersine döner. Çünkü pişirme işlemi, kemiğin yapısını değiştirerek onu daha kırılgan hale getirir. Sertleşen kemikler kolayca ufalanıp sivri parçalara ayrılabilir. Köpek bunu yuttuğunda ise sindirim sisteminde yırtılmalara neden olabilir. Yani aslında buradaki risk kimyasal değil, tamamen fiziksel hasar oluşturmasıdır.
Üzüm
Üzüm ve kuru üzümün köpekler için tam olarak neden toksik olduğu bilinmese de köpeklerde böbrek yetmezliğine yol açtığı bilinen bir gerçektir. Çok küçük miktarlar bile bazı köpeklerde ciddi zehirlenmelere neden olabilir. Üzümlü kek, üzümlü kurabiye, kuru üzüm, üzüm suyu gibi tüm türevler çok risklidir.
Çiğ Et
Köpekler genellikle ete bayılırlar, ancak etler mutlaka pişmiş olarak verilmelidir. Çünkü çiğ et de köpekler için zararlı yiyecekler arasındadır. Çiğ etlerde bulunabilen Salmonella ve E. coli gibi bakteriler köpeklerde enfeksiyona yol açabilir. Ayrıca bazı parazit yumurtaları da çiğ etler aracılığıyla bulaşabilir. Bu durum kusma, ishal ve bağışıklık sistemi sorunlarına neden olabilir. Çiğ tavuk, çiğ balık, çiğ kırmızı et veya sakatatlar köpeklere verilmemelidir.
Kafein ve Kahve
Kahvede bulunan kafein, çikolatadaki teobromine benzer şekilde, köpeklerin merkezi sinir sistemini aşırı seviyede uyarır. Bu nedenle küçük miktarlar bile ishal, kusma, nöbet, kalp çarpıntısı, huzursuzluk ve titremeye yol açabilir. Köpekler kafeini metabolize etmekte oldukça zorlanırlar. Bu nedenle kahve çekirdeği, telvesi veya kafein içeren herhangi bir yiyecek asla köpeklere verilmemelidir.
Süt ve Süt Ürünleri
Aslında süt ve süt ürünleri her köpek için farklı bir tablo ortaya koyabilir; kimi köpek bu besinleri tolere edebilirken kimi köpek edemez. Edemeyenler, yeterli laktaz enzimi üretmeyen köpeklerdir. Bu nedenle laktoz vücutlarında sindirilemez ve bağırsaklarda fermente olarak gaz, karın ağrısı ve ishale neden olur. Ancak, tolere eden köpekler için de süt ve süt ürünlerinin düzenli tüketimi önerilmez. Bu gruptan bir ödül verilecekse, düşük yağlı peynir ve yoğurtlar tercih edilebilir; ancak az miktarda olmak şartıyla…
Alkol
Köpekler için zararlı yiyecekler listemize bir “sıvı” olarak katılsa da, son olarak ondan da bahsetmeliyiz: Alkolde bulunan etanol köpeklerin sinir sistemini hızla baskılar. Az miktarda alkol bile köpeklerde koordinasyon kaybı, kusma, solunum yavaşlaması ve vücut ısısında düşüşe neden olabilir. İnsanlara oranla köpeklerin vücut ağırlığı daha düşük olduğu için etkiler çok daha hızlı ortaya çıkar. Yani asla düşük veya yüksek alkollü içeceklerinizi (rakı, bira, şarap vb.) veya yiyeceklerinizi (likörlü çikolata vb.) köpeğinizin erişebileceği bir yerde bırakmayın!
Kaynak
https://www.petsbest.com/blog/20-foods-dogs-shouldnt-eat
https://www.battersea.org.uk/pet-advice/dog-care-advice/toxic-food-dogs